Otyłość, nadwaga, czy też inne choroby cywilizacyjne to między innymi efekt zaniedbań ruchowych i wychowania w braku potrzeby uprawiania rożnego typu aktywności fizycznej.
WPŁYW RUCHU NA:
1. Układ krwionośny:
- zwiększenie liczby erytrocytów (czerwone krwinki odpowiedzialne za transport tlenu i dwutlenku węgla) i leukocytów (białe krwinki chroniące organizm przed wirusami i bakteriami) we krwi;
- zwolnienie tętna (mniej się męczymy);
- zmniejszenie ciśnienia krwi (niższe ryzyko zawału);
- zwiększenie pojemności tlenowej krwi (możliwość dłuższej kontynuacji wysiłku);
- zwiększenie efektywności pracy serca (zwiększa ono swe rozmiary, dzięki czemu pompuje więcej krwi na raz, szybciej dostarczając ją do komórek ciała).
2. Układ ruchowy:
- wzmocnienie procesu mineralizacji i wzrastania kości u dzieci i młodzieży (kości stają się mocniejsze i mniej podatne na złamania);
- zapobieganie szybko postępującej demineralizacji kości w starszym wieku;
- przeciwdziałanie utracie gęstości kości (zapobieganie osteoporozie);
- zapobieganie i korekcja wad postawy (ruch niweluje wady kręgosłupa- skolioza, kifoza, lordoza; kończyn dolnych - kolana szpotawe, koślawe; klatki piersiowej - klatka piersiowa kurza i lejkowata, stóp np. płaskostopie i inne);
- wzmocnienie stawów, ścięgien i więzadeł (zmniejszenie ryzyka zwichnięcia, skręcenia, naderwania itp.);
- zwiększenie siły i dynamiki mięśni (możliwość efektywniejszego ruchu). Ponadto wzmocniony gorset mięśniowy lepiej stabilizuje układ kostny, łagodząc bóle np. kręgosłupa i zmniejszając dodatkowo ryzyko złamań, zwichnięć itp.
3. Układ oddechowy:
- zwiększenie głębokości oddechu (bardziej ekonomiczne dostarczanie tlenu do mięśni);
- zwiększenie możliwości poboru tlenu o ok.25%;
- zmniejszenie czasu odpoczynku po wysiłku (szybsze dotlenienie = szybsza regeneracja).
4. Układ nerwowy:
- stymulacja ośrodków ruchu w mózgu odpowiedzialnych za rozwój motoryczności dziecka;
- przyspieszenie tempa przewodzenia impulsów nerwowych;
- polepszenie zdolności koordynacyjnych.
5. Układ hormonalny:
- obniżenie poziomu lęku, stanów depresyjnych oraz ogólnego przygnębienia (ruch pobudza wydzielanie endorfin, czyli hormonów szczęścia, odpowiedzialnych za nasze dobre samopoczucie).
6. Układ immunologiczny:
- wzmocnienie mechanizmów obronnych oraz ogólnej odporności organizmu (zmniejszenie poziomu zachorowalności)
Jakie korzyści z ruchu?
Ruch znacznie zmniejsza ryzyko występowania cywilizacyjnych dolegliwości, a także opóźnia procesy starzenia zachodzące w ludzkim organizmie. Pozwala on na dłuższe zachowanie dobrego samopoczucia i ogólnej sprawności, która jest przecież niezbędna przy wykonywaniu codziennych obowiązków. Szczególne znaczenie w czasie rozwoju młodego człowieka zajmują układ ruchowy i układ nerwowy, gdyż zmiany w nich zachodzące podczas procesu dorastania, są praktycznie nieodwracalne. W układzie kostnym jest to spowodowane faktem, iż kości rosną bardzo szybko do 18 roku życia i w tym czasie osiągają ok. 90% swojej docelowej masy. Dzieci mające zapewnioną wystarczającą ilość ruchu w okresie wzrastania, w przyszłości mają dużo mniej problemów z osteoporozą, a także z dolegliwościami związanymi z wadami postawy.
Nowości, nie tylko komputerowe
Przekonując dziecko do aktywności fizycznej nie wystarczy oświadczyć mu, że powinno się ćwiczyć, gdyż jest to korzystne dla zdrowia. Uprawianie sportu powinno być równie atrakcyjne, jak inne zajęcia, którymi chętnie zajmujemy się w wolnym czasie. W związku z tym warto czasem zainteresować się nowościami w świecie sportu i zamiast w kolejną grę komputerową zainwestować w sprzęt sportowy (piłka, rakieta tenisowa, okularki pływackie itp.), który może stać się motywacją do uprawiania aktywności fizycznej. Wyposażenie sportowe dla poszczególnych dyscyplin jest obecnie dostępne i bardzo zróżnicowane. Nie trzeba oczywiście na sam początek sięgać po marki z najwyższej półki. Ważne by sprzęt był funkcjonalny i dopasowany do indywidualnych potrzeb. W Polsce najbardziej powszechnymi dyscyplinami sportowymi są wszelkie gry zespołowe, lekka atletyka, pływanie, gimnastyka, tenis, taniec, wędrówki po górach (w tym nordic walking, czyli maszerowanie z kijami), narciarstwo, jazda na deskorolce, kolarstwo i inne. Dyscypliny mniej rozpowszechnione, ale również w miarę przystępne to: wspinaczka, snowboard, downhill (zjazd na rowerze), trial rowerowy (pokonywanie trasy z przeszkodami).
A czas płynie
Systematyczne uprawianie sportu po zakończeniu etapu dorastania, w okresie dorosłym jest wręcz obowiązkiem, gdyż skutkuje zachowaniem kości w dobrej kondycji na długie lata. Jak mówią statystyki, stawy zaczynają dokuczać i odmawiać posłuszeństwa nie tylko u osób starszych. Z wiekiem maleje gęstość kości, co powoduje że są one kruche i stają się podatne na osteoporozę. Dla dorosłych ogromne znaczenie mają korzyści płynące z ruchu, związane z układem krwionośnym, gdyż to on obejmuje największą liczbę chorób cywilizacyjnych. Osoby z chorobami układu krążenia muszą dbać o to, by ich masa ciała była prawidłowa, a na to najlepszym lekarstwem jest właśnie ruch. Nie leczona otyłość i nadwaga niosą z sobą poważne ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, ostatecznie prowadząc do zawału serca, udaru mózgu lub niedokrwienia poszczególnych narządów wewnętrznych (cholesterol odkłada się na ścianach naczyń krwionośnych oraz tętnic, powodując stopniowe zamykanie ich światła).
Daj dobry przykład dziecku !
Główną cechą dzieci w okresie dzieciństwa jest naśladowanie dorosłych. Szczególnie mocno dotyczy to rodziców, którzy zazwyczaj są autorytetami swoich pociech. Nie wystarczy więc jedynie pozytywny stosunek wobec kultury fizycznej i zachęcanie dziecka do ruchu. Trzeba być dostrzegalnym przykładem, chociażby poprzez aktywne organizowanie swego czasu wolnego. Podczas gdy sami prowadzimy siedzący tryb życia, a na jakąkolwiek aktywność fizyczną nie znajdujemy ani czasu ani chęci, trudno jest przekonać dziecko o konieczności ruchu. Warto jest ćwiczyć razem, gdyż nic tak pozytywnie nie wpływa na pozytywne relacje między dziećmi a rodzicami jak wspólna gra w piłkę, wycieczka rowerowa, czy też wyjście w góry. Nie można zapominać, że ruch jest ważny również wtedy, gdy opuszczamy mury szkolne, kiedy po smukłej sylwetce pozostało tylko wspomnienie, a samo wyjście po kilkunastu stopniach bywa celem nie do osiągnięcia. Często dopiero wtedy, gdy te dwie choroby dają się nam we znaki, a lekarz postraszy nas poważniejszymi konsekwencjami, łapiemy się za głowę i solennie obiecujemy sobie, że zrobimy coś dla swojego zdrowia. Do listy życzeń dołączamy więc codzienny wieczorny spacer, czy też zastąpienie samochodu komunikacją miejską a windy schodami. Niestety, zapał bywa często słomiany i wkrótce wracamy do starych, szkodliwych nawyków. Wiosna i lato sprzyja jednak temu, by zainwestować w swoje zdrowie, a ruch jest najprostszym sposobem by o nie zadbać. przyniesie nam to z pewnością wiele korzyści w jesieni życia, bo zdrowie mamy przecież tylko jedno.
Demineralizacja kośćca postępuje w tempie około 1 % rocznie. Oczywiście w przypadku kobiet w okresie menopauzy, osób spożywających zwiększoną ilość kawy czy alkoholu, ubytki w kościach powstają w przyspieszonym tempie. Podstawą zapobiegania tego procesu, oprócz regularnego ruchu, jest zatem odpowiednia dieta, bogata w wapń, którego głównym źródłem jest mleko i jego przetwory, a także brokuły, fasola, kalarepa oraz ryby ze szkielecikami, jak np.: sardynki czy szproty. Do procesów przyswajania wapnia niezbędna jest witamina D, która pozwala poprawić nawet o 80 % poziom tego procesu. Powstaje ona w organizmie pod wpływem promieni UV, zatem nie unikajmy słońca. Chcąc dostarczyć ją z zewnątrz, spożywajmy tłuste mleko wraz z przetworami, jaja, wątróbkę. Nie można zapomnieć również o znaczeniu witaminy K, która hamuje odkładanie się wapnia w naczyniach krwionośnych, a wspomaga zwiększone odkładanie się tego składnika w układzie kostnym