Medycyna i zdrowie, nr 1/2009

Wspomnienie o Profesorze Wacławie J. Strażewiczu

Wśród wybitnych postaci zasłużonych dla zielarstwa i ziołolecznictwa należy pamiętać o prof. Wacławie J. Strażewiczu, któremu zawdzięczamy powstanie Państwowego Instytutu Naukowego Leczniczych Surowców Roślinnych w Poznaniu. Ta znana i ceniona placówka naukowo - badawcza przez 62 lata pracowała na rzecz rozwoju zielarstwa i leku roślinnego w Polsce.

Prof. Wacław Jan Strażewicz urodził się 2 maja 1889 r. w Sakniewie k. Sejn. Po ukończeniu szkoły podstawowej uczęszczał do tajnej polskiej szkoły w Wilnie. W 1906 r. w Petersburgu uzyskał stopień ucznia aptekarskiego, a praktykę aptekarską odbywał w aptekach centralnej Rosji i na Syberii. Stopień pomocnika aptekarskiego uzyskał na uniwersytecie w Tomsku. W 1913 r. założył i prowadził aptekę w guberni tomskiej, a następnie w uzdrowisku Czemał na Ałtaju, gdzie prowadził kursy zielarskie i organizował zbiór ziół. W 1922 r. powrócił na Wileńszczyznę. W Santoce k. Wilna prowadził 100-hektarowe gospodarstwo i zajmował się uprawą roślin zielarskich. W niedługim czasie objął stanowisko inspektora w Ogrodzie Roślin Leczniczych na Uniwersytecie Wileńskim im. Stefana Batorego oraz rozpoczął studia farmaceutyczne, które ukończył w 1926 r. uzyskując stopień magistra farmacji.

Pod kierunkiem prof. Jana Muszyńskiego na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Wileńskiego prowadził prace naukowo - badawcze z zakresu botaniki i farmakognozji, a w latach 1928-1932 wykłady oraz pracownie chemii sądowej i toksykologicznej. W 1931 r. na Wydziale Lekarskim uzyskał stopień doktora farmacji, a 3 lata później doktora habilitowanego. Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej odbył staże naukowe w Budapeszcie, Szegedzie i Wiedniu. W latach 1934-1936 prowadził wykłady z zakresu uprawy roślin leczniczych oraz ćwiczenia i wykłady z farmakognozji. W 1937 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie dał się poznać z ogromnej pracowitości i zaangażowania w działalności naukowej i społecznej. Podczas okupacji pracował w rodzinnej Santoce, zajmując się uprawą roli i produkcją surowców zielarskich oraz pracami badawczymi. W 1945 r. prof. W. Strażewicz powrócił do Poznania, gdzie organizował od podstaw Zakład Farmakognozji oraz na prośbę Akademii Medycznej w Gdańsku Wydział Farmaceutyczny na tej uczelni.

Chcąc najlepiej rozwiązać problem ziołolecznictwa opartego na podstawach naukowych, dążył do stworzenia placówki naukowej obejmującej całokształt zagadnień dotyczących leku roślinnego. Dzięki niezłomnej woli prof. W. Strażewicza powstał Państwowy Instytut Naukowy Leczniczych Surowców Roślinnych w Poznaniu, którego był pierwszym dyrektorem. Pracy w Instytucie oddawał się z ogromną pasją, nie zrażał się żadnymi trudnościami. W 1948 r. został powołany prodziekanem Wydziału Farmacji Akademii Medycznej w Poznaniu. Brał czynny udział w pracach wielu towarzystw naukowych i Państwowej Rady Zdrowia, Komisji Farmaceutycznej Polskiej Akademii Umiejętności, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Polskiego Towarzystwa Botanicznego i Chemicznego oraz Polskiego Komitetu Zielarskiego.

W latach 1925-1930 publikował prace popularyzujące zielarstwo i ziołolecznictwo. Był organizatorem i redaktorem naczelnym czasopisma „Rośliny Lecznicze i Przemysłowe” organu Polskiego Towarzystwa Popierania Produkcji Roślin Leczniczych. W latach 1930-1950 ukazało się wiele prac eksperymentalnych Profesora o dużej wartości naukowej, możemy je znaleźć również w przedwojennych wydaniach „ Wiadomości Zielarskie” (1934-1939). Dorobek naukowy i publicystyczny prof. W. Strażewicza powstał w okresie intensywnej pracy naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, co budziło podziw dla ogromu pracy jakiej dokonał. Niestety było to również przyczyną wyczerpania i przedwczesnej śmierci Profesora. Prof. W. Strażewicz zmarł 5 stycznia 1950 r. w Poznaniu, żegnany przez przedstawicieli rządu, świata nauki, przyjaciół i młodzieży. Za zasługi został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu odrodzenia Polski. Wspaniała postać człowieka, gorącego patrioty, wybitnego uczonego, społecznika oraz przyjaciela młodzieży jest przykładem dla dalszych pokoleń farmaceutów.

 

Mgr inż. Urszula Uszyńska - Nowicka